Szczegółowa analiza powieści Ferdydurke Witolda Gombrowicza.

Ferdydurke - analiza

Epoka
Dwudziestolecie międzywojenne:
• kreacjonizm w literaturze (Witkacy, Schulz, Gombrowicz. – tworzenie nowych światów zamiast realistycznego odtwarzania, obecność groteski,
• pesymistyczny pogląd na cywilizację i kulturę (aż do katastrofizmu),
• nawiązania: Freud, egzystencjaliści (człowiek jest samotny!).

Dzieło
Ferdydurke
Powieść wydana w Warszawie w 1937 r.
Groteska w Ferdydurke
• absurdalność świata przedstawionego, który nie poddaje się logicznej interpretacji, np. porwanie 30-letniego mężczyzny do szkoły i traktowanie jak ucznia, chłopi zachowujący się jak psy;
• obecność dziwaczności, karykatury, deformacji, np. przerysowani bohaterowie: Pimko
– Wielki Zdrabniacz, pozornie nowocześni Młodziakowie;
• łączenie sprzeczności: piękna z brzydotą, tragizmu i komizmu, np. śmieszny pojedynek na miny, którego następstwem jest jednak samobójstwo Syfona;
• parodiowanie konwencji literackich – bezsensowny tytuł czy kończące utwór „Koniec i bomba/ a kto czytał, ten trąba”, wiele aluzji literackich;
• szczególne traktowanie języka: mieszanie różnych stylów, tworzenie neologizmów itp.

Forma utworu
Chaos i porządek jednocześnie:
• przypominające teksty romantyczne udziwnienie kompozycji, epizodyczność,
• precyzyjny układ treści (trzy części – szkoła, stancja, dwór, połączone z symetrycznie umieszczonymi fragmentami o Filidorze i Filibercie).
Niejednorodność gatunkowa: powieść, pamiętnik, esej, powiastka filozoficzna, poemat dygresyjny…
• Różni narratorzy – pierwszoosobowy (Józio i autor), trzecioosobowy.

Bohaterowie
• Józio – trzydziestoletni mężczyzna, przeniesiony siłą do gimnazjum. Próbuje uciec przed narzucanymi mu formami, ma świadomość zniewolenia.
• Pimko – profesor gimnazjum, jego